Merhaba;

Meraklısının ilgisini çekecek ya da  bilgi edinmek isteyenlere kaynak olacak bir derleme daha karşınızda. Bu sefer konumuz Barkod. Günümüzde neredeyse üzerinde barkod olmayan ürün kalmadı. Peki heryerde gördüğünüz anlamsız çizgiler gibi görünen bu meret nedir biraz anlatalım;  

BARKOD NEDİR ?

Barkod; değişik kalınlıktaki dik çizgi ve boşluklardan oluşan ve verinin otomatik olarak ve hatasız bir biçimde başka bir ortama aktarılması için kullanılan bir yöntemdir. Barkod, değişik kalınlıktaki çizgilerden ve bu çizgiler arasındaki boşluklardan oluşur.

Barkod ile stok kodu, seri numarası, personel kodu gibi bilgilerin gösterilmesi sağlanabilir. Bu bilgilerin bilgisayara klavye aracılığı ile girilmesi zaman alıcı ve yorucu olmaktadır. Ayrıca bu yöntem pek sağlıklı olmamaktadır. Çünkü veriler girilirken hata yapılma olasılığı fazladır. Bu hata oranını ve harcanan zamanı azaltmak için barkodlar ve barkod okuyucular kullanılır. 

Barkod, ürünün kodu veya ürün ile ilgili açıklamalar içermemelidir. Barkod sadece o ürüne ait bir referans numarası içermelidir. Bu referans numarası bilgisayara tanıtılır ve ürüne ait detaylı bilgiler bilgisayarda tutulur. Daha sonra bu referans numarası kullanılarak o ürüne ait bilgiye erişilir. Örneğin; bir markette ürünün üzerinde bulunan barkod çizgileri ürünün fiyatı ve ürünün detayı hakkında bilgi içermez. O bir referans numarasıdır. Ürün, marketin bilgisayarına bu referans numarası ile tanıtılmıştır. Ürünle ilgili fiyat ve diğer bilgiler marketin bilgisayarına girilmiştir. Ürüne ait bilgi istendiğinde referans numarası bilgisayara gönderilir. Bilgisayarda ürün hakkındaki detaylı bilgiyi gönderir. Bu yöntemde ürünün fiyatı değiştiğinde sadece bilgisayardaki fiyatı değiştirmek yeterli olacaktır. 

Barkod, barkod alfabesi (barcode symbology) denilen ve barkodun içerdiği çizgi ve boşlukların neye göre basılacağını belirleyen kurallara göre basılmaktadır. Barkodlar 0-9 arası rakamları, alfabedeki karakterleri ve bazı özel karakterleri (*, -, / vb.) içerebilirler. Birçok barkod alfabesi vardır. Bu alfabelerden bazıları sadece rakamları içerirken bazıları da hem rakamları hem de özel karakterleri içerirler. Buna göre değişik barkod standartları ortaya çıkmaktadır. Bugün dünyada kullanılan birçok barkod çeşidi bulunmaktadır.

BARKOD TİPLERİ-STANDARTLARI  

Farklı amaçlar için kullanılmak amacı ile oluşturulmuş birçok barkod standardı bulunmaktadır. Barkod standartları kodun içeriği, kaç karakter olacağı, içerebileceği karakterler (nümerik, alfa nümerik) özelliklerini içerir.

Bugün dünyada yaygın olarak kullanılan başlıca barkod alfabeleri Code39, Code128, EAN13, EAN8, UPC, ITF‘ dir. Bunlardan ITF, EAN ve UPC barkod alfabeleri sadece rakamları içermektedir. Code39 ve Code128 ise rakamları, harfleri ve özel işaretleri göstermek için kullanılır.

1) EAN Standardı

EAN kendi içinde çeşitli standartlara sahiptir. EAN 13, perakende ve uluslararası satışlarda kullanılır. Sadece nümerik ve 13 haneden oluşur. İlk üç hanesi ülke kodu, sonraki dört hanesi firma kodu, sonraki beş hanesi ürün kodu ve son karakter kontrol karakteridir. Aşağıda EAN-13 kod dizilişi görülmektedir. Örnekte ülke kodu olarak Türkiye verilmiştir.

EAN kodu rast gele kullanımlı bir kod değildir. EAN-13 kodunun TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği) bünyesine bulunan Mal Numaralandırma Merkezine yapılacak başvuru ile alınmaktadır. EAN-13, neredeyse tüm perakende ürünlerde kullanılmaktadır. EAN-8, ürüne özel verilen koddur. EAN-8 dizilimi aşağıda verilmiştir. 8 haneli nümerik kodlamadan oluşur.

2) UPC Standardı

UPC (Universal Product Code), ilk en geniş uygulamaya sahip barkod standardıdır. Satışa sunulan ürünlerin standart kodlaması için kullanılır. EAN, UPC standardının bir ürünüdür. 10 nümerik haneden oluşur. İlk beş hane, firma kodu, sonraki beş karakter ise ürün kodunu ifade eder. UPC-A ve UPC-E en çok kullanılan standartlardır.

3) Code 128
Alfa nümerik kodlamaya sahip bir standarttır. Code 128, ürün kodu dışında, barkod içinde farklı bilgilerin tutulması amacı ile oluşturulmuştur. Code128 barkodu ile ağırlık, tarih, ölçüm sonuçları, lokasyon, raf adres bilgileri tutulabilir. Code 128 ile ürünün özelliklerini veya farklı bilgileri çok kolay barkod olarak basabilirsiniz. Alfa nümerik kodlama yapılabilir. Code 128, üç alt bileşeni bulunmaktadır. Bu bileşenler çeşitli karakter setlerini içerir. 128 karakteri kullanabileceğiniz geniş bir karakter setine sahiptir.

4) Code 39
Alfa nümerik kodlamaya sahip bir standarttır. 26 büyük harf, 10 rakam ve 7 özel karakter kodlamasına göre tasarlanmıştır. Açık ve basit bir kodlama yapısına sahiptir. Okuyucular tarafından çok kolay okuma yapılabilecek bir kodlama yapısına sahiptir. Genellikle uzunluk olarak fazla yer kaplarlar.

5) Interleaved 2 of 5
Sadece nümerik karakter kodlamasına sahiptir. Kodlamada kullanılacak karakter sayısı çift sayıya denk gelmelidir. Yani 6,10,12 haneli, çift sayı olan kodlama uzunluğu kullanılabilir.

6) Codebar
Codebar daha çok kütüphane, tıbbı endüstride kullanılan bir kodlama standardıdır. Nümerik karakterleri, kontrol karakterlerini ve başlangıç/son (start/stop) karakterlerini barındırabilir. Codebar, aynı zamanda USD-4, NW-7 veya 2-of-7 code olarak da adlandırılır .

BARKOD İLE NELER YAPILABİLİR

Barkod verinin hızlı ve doğru girilmesini sağlayan bir yöntem olduğundan dolayı barkod işlemlerinin yoğun olduğu ve bilgiye hızlı ve doğru bir şekilde ulaşılmasının ihtiyaç olduğu yerlerde kullanılabilir. Bu yöntemin kullanıldığı sistemler veri toplama sistemleri olarak adlandırılırlar. Barkod kullanılarak bir ürüne ait tüm hareketler izlenebilir. Bu sistemlerde barkod okuyucular, barkod yazıcılar ve taşınabilir veri terminalleri gibi birçok iletişim aracı kullanılmaktadır. 

Veri toplama sistemleri birçok yerde kullanılabilir. Mağazalarda, endüstriyel ortamlarda, pazarlama ve satışlarda, işyerlerinde vb. gibi birçok alanda ve yerde kullanılabilir. Örneğin barkodlu bir sistem kullanarak depo sayımlarınızı çok kolay ve rahat bir şekilde yapabilirsiniz.

BARKODUN YARARLARI

1) DOĞRULUK

En doğru bilgiyi almanızı sağlar, kullanıcı hatalarını ortadan kaldırır. Benzer ürünler veya benzer kodlara sahip ürünler arasındaki karışıklığı önler.

2) HIZ

Hızlı veri girişinin iki önemli faydası vardır.

1. İstenen bilgi manuel şekilde toplanacak bilginin çok çok üstünde bir hızla ve doğru bir şekilde toplanır.
2.   Toplanan bu doğru bilgiler bilgisayar ortamında olduğu için yine çok hızlı bir şekilde bu bilgileri işleyebilecek, değerlendirebilecek kişilere veya ortama ulaşır.

Örneğin; bu bilgilerin doğru bir şekilde, bir kâğıtta yazılı olan bilgiler olduğunu varsayın. O kâğıdın içinden A marka deterjandan ne kadar satıldığını nasıl bulabilirsiniz? Evet, sayabilirsiniz. Son anda size A marka deterjan değil de tüm deterjan satışları sorulursa ne yaparsınız?

3) MALİYET

Doğruluğun artması ve veri giriş hızının yükselmesi ile işçilik maliyeti düşecek sistem daha ekonomik olacaktır.

4) KULLANIŞLILIK

Barkod ürünleri yani okuyucular, yazıcılar vs. tüm OT/VT ürünlerinin kullanımı, bilgisayara bağlaması ve işletmesi çok kolaydır. Bu sistem ile güvenilir, detaylı, hızlı veriler toplanır. Bu toplanan bilgiler ile sistem daha etkili yönetilebilir.

Örneğin Hangi ürün ne kadar satılıyor?Şu anda stokta eksikler neler?  Geçmiş satışlara bakarak hangi üründen ne kadar sipariş vermeli? gibi sorulara kolayca cevap bulabilirsiniz.

Barkodla ilgili asla unutulmaması gereken bir konu vardır. Barkod uygulamasının başarılı olmasında toplanan verileri kabul eden ve değerlendiren yazılımın çok büyük önemi vardır.

BARKODLARIN BASIM VE YERLEŞİM KURALLARI

BARKODUN ÜRÜN PAKETİ ÜZERİNDEKİ YERLEŞİM

Barkodun ürün paketi üzerindeki yeri, barkodun okunmasını kolaylaştırmalıdır. Örneğin, hızlı ve doğru çalışmak zorunda olan kasiyerlerin paket üzerindeki barkodu bulmakla zaman yitirmemesi gerekir. Bu nedenle, barkodun okunaklı olmasının yanı sıra paket üzerinde kolayca bulunabilir olması da önemlidir.

GENEL KURALLAR

Barkodun ürün paketi üzerine yerleştirilmesinde aşağıdaki kurallar uygulanmalıdır:

• Barkod, ürünün tabanına (paket dik durduğunda alt kısma) yakın yerde olsun
• Barkod, ürün paketinin arka yüzünde olsun
• Barkodun sol ve sağ tarafında en az 5 milimetrelik (yarım santimetre) boş alan kalsın (barkod, paketin köşelerine dayanmamalı, ambalaj üzerindeki resim/desen/grafik ile iç içe geçmemeli)
• Barkod, düz (engebesiz) yüzey üzerinde olsun
• Barkod, paketin kenarlarının birleşim/bağlantı yerinde olmasın
• Barkod, paketin buruşabilecek yerinde olmasın, buruşmasın ve kıvrılmasın
• Paketin dar ve geniş yüzleri varsa, barkod, geniş yüzün sol kenarından başlayan ilk 15 cm içerisinde bulunsun

BARKODUN YÜKSEKLİĞİ

Barkod çubuklarının yüksekliği barkodun kolayca okunabilmesini sağlamak açısından önemlidir. Özellikle 'omnidirectional' olarak nitelenen, hemen her açıdan ışın saçarak okuma yapılmasını sağlayan barkod okuyucuların bir barkodu ilk taramada okuması, satış noktasındaki uygulamaya hız kazandırmaktadır. Barkodun yüksekliği ile uzunluğu belirli bir oran içerisinde olmalıdır. Barkod çubuklarının yüksekliği azaldıkça barkodun bir kerede okunma olasılığı da düşer.

Satış noktasında okutulacak bir EAN-UCC barkodunun yüksekliği ile boyunun birbirine eşit olması, yani barkodun 'kare' görünümde olması ideal durumdur; ancak paket üzerindeki yerleşimden ötürü buna olanak bulunamadığı durumlarda, çubuk yükseklikleri azaltılabilir.

EAN13 VE EAN8 BARKODLARININ BOYUTLARI

Barkodun uzunluğu (boyu) sol ve sağ yanlarındaki koruma boşluklarını ('margin') da içerecek şekilde hesaplanır. Bu boşluklar, barkod okuyucuların barkodun başlangıç ve bitişini algılaması için zorunludur; bu nedenle boşluklar hiçbir biçimde yok edilmemelidir.

EAN13 ve EAN8 barkodunda kullanılması gereken koruma boşlukları '<' ve '>' işaretleri ile belirtilir. Barkodun alt ya da üst bölümünde numaranın içeriği ile birlikte görülen bu işaretlerin kapsadığı bölüm boş bırakılmalı, böylece barkodun solunda ve sağında koruma boşlukları oluşturulmalıdır.

BARKODUN BASILMASI

Barkodun basılması ve ürün paketinin üzerinde yer alması için uygulanabilecek değişik yöntemler vardır. Bu yöntemlerden herhangi biri seçileceği sırada, ürün barkodunun ürüne nerede iliştirileceği, barkod etiketinin üzerinde yer alması istenen bilgiler, basılması istenen barkod sayısı gibi çeşitli etkenler göz önüne alınmalıdır.

Eğer bir ürünün barkodu çok sayıda basılacak ise en ucuz ve kolay yöntem, barkod için “ master film” edinmektir.

Eğer barkodlar değişken miktarlı ürünler ya da taşıma birimleri için üretilecekse ya da barkod etiketinin üzerinde paket içeriğine ilişkin zamanla değişen bilgiler olması isteniyorsa (son kullanma tarihi, üretim tarihi ya da taşıma biriminin içindeki ürün miktarı) bu durumda en uygunu ürünün oluştuğu anda barkod etiketini basmak ve ürüne yapıştırmaktır. Bu amaçla bilgi sistemine bağlı barkod yazıcılardan yararlanılabilir.

BARKOD BASMA YÖNTEMLERİ

Barkod etiketlerini basmanın da birden fazla yolu ve bu yolların da avantajlı yanları ile dezavantajlı yanları vardır.

• Lazer Yazıcıda
• Barkod Yazıcıda

1) Lazer Yazıcıda

Lazer yazıcılardan da barkod basabilirsiniz. Lazer yazıcının servis ve yedek parça sorunu yoktur.

2) Barkod Yazıcıda

Barkod yazıcıda Termal ve Termal Transfer olmak üzere iki çeşit baskı tekniği vardır.

a) Termal Baskı

Bu yöntemde baskı işlemi kâğıdı ısıtarak yapılır. Bu yöntemde ısıya dayanıklı bir kâğıt faks makinelerinde olduğu gibi ısıtılarak yakılır. Bu ısının etkisiyle kâğıt siyah renge dönüşür ve böylece baskı işlemi yapılmış olur. Ancak bu yöntemle yapılan baskılarda çevresel faktörler önemli rol oynar. Bu baskı yöntemi kısa sürelidir. Çünkü güneşten, ısıdan, yoğun ışıktan etkilenirler ve bozulmaya uğrayabilirler. Fakat kısa süreli kullanımlar için idealdir. 

• Ribon masrafı yoktur, yakarak basar.
• Termal etiket kullanılır. (Termal etiketler vellum etikete göre pahalıdır). 
• Etiket ömrü kısadır. Kısa sürede tüketilecek etiketler için uygundur. 
• Yazıcının fiyatı direk termal yazıcıya göre daha ekonomiktir. 

b) Direk Termal (Termal Transfer) Baskı

Bu yöntemle yapılan baskılar daha uzun sürelidir. Bu yöntemde ribon denilen şeritler kullanılır. Termal baskıda ısıtılan kâğıdın yerini burada ribon alır. Ribon ısıtılarak kâğıt üzerine yapıştırılır. Daha sağlıklı ve dayanıklı bir yöntemdir. Güneş, ısı ve yoğun ışıktan doğrudan etkilenmez. Uzun ömürlüdür.

• Ribon masrafı vardır. 
• Velium etikete veya plastik dokuma gibi değişik etiketlere baskı yapabilir.
• Etiket ömrü çok uzundur. 
• Yazıcı fiyatı termal barkod yazıcıya göre pahalıdır. Son zamanlarda pek çok direk termal yazıcı termal baskı da yapabilir hale gelmiştir.

NEDEN BARKOD YAZICI ?

Barkod yazıcılar, etiket basmak için ideal araçlardır. Sadece barkod etiketi değil, fuar giriş kullanıcı kartı, sinema bileti ve daha birçok amaç için kullanılabilirler. Değişik türde etiketlere baskı yapabilirler. Barkod yazıcı olarak adlandırılan yazıcıların temel özellikleri:

• Termal baskı yapabilirler
• Etiketleme maliyetleri düşüktür
• Hızlı baskı yapabilirler
• Endüstriyel tipleri mevcuttur. Bu sayede üretim, depo gibi endüstriyel alanlarda kolayca kullanılabilirler.

Yukarıda sayılan özellikler belli başlı özelliklerdir. Bir Inkjet veya Laser yazıcı ile kıyaslandığında etiket baskı maliyeti son derece düşüktür. Ayrıca Inkjet veya Laser yazıcılar ancak sayfa şeklinde tasarlanan etiketlere veya tek tek besleme sureti ile yapılan etiketlere baskı yapabilirler. Bu etiketler Inkjet ve Laser teknolojisine uygun şekilde üretilmiş olmaları gereklidir. Piyasa da bulabileceğiniz en yaygın çeşit etiket türü A4 boyutunda bir sayfaya dizili şekildeki etiketlerdir.

Aslında daha da önemlisi, etiketleme maliyeti ve dayanıklı etiket üretimidir. Barkod yazıcılar ile kullanılmak üzere PE, karton vs, hammaddeden üzerinde firmanızın logosu baskılı etiketler ürettirebilirsiniz. Bu etiketler istediğiniz boyutlarda ve ürününüze uygun şekilde tasarlanabilir. Örneğin soğuk hava depolarında tutulan gıdalarda kullanılacak etiket yapışkanı ve etiket buna göre seçilmelidir. Veya ürününüz yağmura, kara, ısıya dayanıklı olacak, ürün üzerinden çıkartıldığı zaman iz bırakmayacak nitelikte olsun istiyorsanız barkod yazıcı ile uygun etikete, uygun şekilde baskı metodu ile baskı yapmalısınız.

Barkod yazıcılar, hızlı baskı yapma niteliğine de sahiptirler. Kendi içlerinde barındırdıkları merkezi işlemci birimi ve kendilerine özgü dilleri ile grafik tasarımlı etiketleri dahi çok hızlı basabilmektedirler. Microsoft Windows gibi işletim sistemlerinde baskı grafik tabanlı yapılır. Bu da baskı hızını olumsuz etkiler. Hâlbuki barkod yazıcılara bir kaç byte göndererek barkod bastırabilmek mümkündür.

Barkod Yazıcı Seçerken

Barkod yazıcı seçerken, ilk olarak etiketleme amacınızı belirlemeniz gerekmektedir. Bu, baskı metodunu seçmeniz konusunda önemli bir noktadır. Eğer dayanıklı (uzun süre kalıcı) etiket üretmek istiyorsanız Termal Transfer baskısı yapabilen bir barkod yazıcı tercih etmeniz uygun olacaktır. Eğer etiket kısa süreli kullanım için ise bu durumda Termal baskı yapabilen bir barkod yazıcı yeterli olabilecektir. Yazıcı seçerken aşağıdaki sorular cevaplandırılmasının uygun olacağı düşünülür.

• Etiket Dayanıklı mı, yoksa kısa süreli kullanım için mi basılacak?
• Günde/Ayda veya bir anlık en fazla kaç etiket basılacak?
• Ofis ortamında mı, yoksa endüstriyel bir ortamda mı kullanılacak?
• Etiket genişliği en fazla kaç cm. veya mm. olacak.
• Ne tür bir etikete baskı yapılmak isteniyor (Kendinden yapışkanlı, karton, yıkama talimatı vb..)

Barkod yazıcılar genel olarak masa üstü, endüstriyel olarak ikiye ayrılır. Endüstriyel yazıcıların neredeyse tümü Termal/Termal Transfer baskıyı desteklemektedirler. Ancak masaüstü yazıcı alırken hangi türde baskı yapabildiğini sormanızda fayda vardır. Eğer genişliği 10 cm 'den büyük etiket kullanacaksanız, yazıcının maksiumum kaç cm. genişliğine baskı yaptığını sorunuz. Ve son olarak baskı hızı bir anda ihyacınızı karşılayabilecek nitelikte olmalıdır. Aksi takdirde yavaş bir barkod yazıcı operasyonunuzun hızını kesebilir.

Her barkod yazıcı istenilen türde etikete baskı yapamayabilir. Örneğin karton etiket üzerine yapılan baskıda, karton kalınlığı bazı barkod yazıcılar tarafından kabul edilemeyebilir. Veya yıkama talimatı etiketi basacaksanız, her barkod yazıcı tekstile uygun etiket baskısı yapamayabilir.

Bunların dışında, barkod yazıcıya yardımcı aksesuar olarak kesici ve soyucu gibi üniteler de takılabilmektedir. Kesici ünitesi sayesinde, her bir etiket baskısından sonra veya baskı bitiminde etiketlerin biri birinden ayrılmasını sağlamak amacı ile otomatik kesilmesi sağlanabilir. Soyucu ünitesi ise yapışkanlı etiketin otomatik olarak kâğıttan ayrılmasını sağlayarak, kullanıcının etiket soymasına gerek kalmadan otomatik olarak etiketi çıkartır.

BARKOD OKUYUCU

Barkod okuyucular veri girişine hız, kolaylık ve doğruluk kazandırır.  Bir barkod, uygun okuyucu ile okutulduğunda, okuyucu siyah ve beyaz çizgileri elektrik sinyallerine dönüştürür. Okuyucunun kod çözücüleri de bu sinyalleri çözerek anlayabileceğimiz rakam veya karakterlere çevirir. Bu okuyucuların yaydığı ışın ve barkod çubuklarının oluşturduğu elektronik sinyaller yine bu okuyucular tarafından algılanarak bilgisayarlara rakam veya karakterler olarak aktarılır. Barkottaki koyu çubuklar ışığı emer, boşluklar ise ışığı geri yansıtır. Böylece elektronik sinyaller oluşur. Barkod okuyucular değişik arabirimlere sahip olabilirler. Klavye, seri port veya usb bağlantılı olabilirler. Bunların yanında bir de radyo frekanslı çalışan barkod okuyucularda bulunmaktadır. Bunlar kablosuzdur ve okutulan barkodu kendi etkinlik alanı içerisinde anında bilgisayara aktarabilirler. 

Yorumlar (0) >>

Yorum yaz

Yorum yazabilmek için giriş yapmanız gerekmekte. Daha önce kayıt olmadıysanız lütfen kayıt olun.