Üye ülkelere profesyonel olarak elektronik ürün ithalatı ve ihracatı yapanlar.
RoHS standardına uymamanın cezası nedir?
Bu konuda her Avrupa Birliği ülkesi kendisine göre kanun ve kurallar koymaktadır. İngiltere Ticaret ve İçişleri Departmanı tarafından önerilen cezalar şu şekildedir:
RoHS uyumlu olmayan ürünle ilgili olarak:
Ürünün pazarda yasaklanması.
RoHS ihlalinden sorumlu olan kişilerle ilgili olarak:
3ay ila 2 yıl arası hapis ve en az 5,000 Sterlin para cezası.
RoHS Şartlarında Üretim
RoHS kurallara uygun olarak üretilmiş malzemelerin ürün kodlarında bazı firmalar değişiklik yaparken bazı firmalar ürün kodlarını değiştirmemeyi, ancak paketleme esnasında "RoHS uyumludur" ibaresi kullanmayı tercih etmiştir.
Sağlığa zararlı maddeler üretimde birçok faydalar sağlamaktadır ve bunlardan vazgeçmek bazı üretim zorluklarını da beraberinde getirecektir.
| Zararlı Madde | Yerine Önerilen Madde ve Dezavantajı |
| Kurşun/Kalay İçeren Lehim | Kalay ile başka metal bileşenleri içeren lehim
Kurşun içermeyen lehim daha yüksek derecelerde erimektedir. |
| Gümüş/Cadmium Oksit | Gümüş/Kalay Oksit
Kontaktlar'daki verimlilik aynı değildir. Bazı durumlarda ürünlerin kullanım ömrü kısalabilir. |
| Cıvalı Kontaktlar | Altın kaplama kontaktlar
Ömür süresi çok daha kısadır ve cıva kullanmadan zero-bounce kontakt elde etmek mümkün değildir. |
| Hexavalent Chromium | Çeşitli malzemeler kullanılabilir.
Etkileri daha azdır. |
| PBB-PBDE | Çeşitli malzemeler kullanılabilir.
Aynı etkiyi sağlamak için daha fazla malzeme kullanımı gerekmektedir. |
Lehim Sorunları
Lehimleme konusunda karışık teknolojilerin (yani kurşunlu lehimle RoHS uyumlu yüzey, RoHS uyumlu lehimle de kurşunlu yüzey) kullanılabilirliği konusunda değişik görüşler vardır. Bazı makaleler kurşunsuz lehim için tasarlanmış yeni ürünlere kurşunlu lehim bulaşırsa lehimlenen kontaktların güvenirliğinin önemli ölçüde azalacağını belirtmektedir. Bazı makaleler ise RoHS uyumlu pasif elektronik malzemede kurşunlu lehimin başarıyla kullanılabildiğini söylemektedir. Gene de en doğru yöntem, ürünlerin kendi teknolojisine uygun lehim kullanmaktır (yani, eski ürünlerde kurşunlu lehim, yeni ürünlerde ise kurşunsuz lehim). Eğer kurşunlu ve kurşunsuz teknolojiler karışık olarak kullanılacaksa malzeme üreticisinin bu konudaki önerilerinin incelenmesi önerilmektedir. Tüm üreticilerin hemfikir olduğu konu ise, karışık teknoloji kullanımında Ball Grid Array (BGA - Kare entegre devrelerin altındaki yuvarlak lehim adacıkları) türündeki lehim adacıklarında problem olacağıdır.
Kurşunsuz lehimlemede dikkat edilmesi gereken sorunlu konulardan bazıları şunlardır:
Sıcaklık
Kurşunsuz lehim için daha yüksek dereceler gerekmektedir. Kurşunlu lehim için uygun olan derece (60/40 kalay/kurşun için) yaklaşık 180°C iken, kurşunsuz lehim için (kalay/bakır) gerekli olan sıcaklık 227°C civarındadır. Bu da birçok üretim tesisindeki havyaların değiştirilmesi (ayarlanabiliyor ise sıcaklık derecelerinin arttırılması), dalga lehim makinelerinin değiştirilmesi veya yenilenmesi anlamına gelmektedir. Yüzeyi Kurşun/Kalay bileşimiyle kaplı baskılı devreler ve malzemeler kurşunsuz lehim banyosundan geçirilirse malzemelerin üzerindeki kurşunun zamanla banyoyu kirletme tehlikesi olduğundan kurşunlu ve kurşunsuz lehim banyolarının ayrılması gerekmektedir. Kalayın başka maddelerle bileşimleri daha düşük erime dereceleri sağlayabilmektedir. Ancak, bu karışımları sağlayacak hammadde tabiatta kurşun kadar bol bulunmamaktadır. Bazı kalay bileşimleri ve erime dereceleri aşağıda gösterilmiştir.
| Kalay-Bakır | 227°C |
| Kalay-Gümüş | 221°C |
| Kalay-Gümüş-Bakır | 217°C |
| Kalay-Gümüş-Bizmut | 205 - 215°C |
| Kalay-Çinko | 199°C |
| Kalay-Kurşun | 183°C |
| Kalay-Bizmut | 138°C |
RoHS standardına göre baskılı devrelerin yeniden tasarlanması ve hangi sıcaklıkların uygulanacağı, ne tür lehim kullanılacağı konusunda baskılı devre üzerinde bilgi veren bir yer ayrılması gerekmektedir. Bu bilgiler değişik lehimleme yöntemlerini de (SMT, dalga lehim ve havya ile lehim) kapsayacak kadar detaylı olabilmektedir. RoHS için standart bir işaretleme olmayıp, her firma kendisine göre bir amblem seçmiştir. Bazı firmalar "kurşunsuz" anlamında üstü çizili Pb sembolünü kullanırken (şekil-1), bazı firmalar da zararlı maddelerin sadece kurşundan ibaret olmadığını vurgularcasına RoHS kelimesi içeren semboller kullanmaktadır (şekil-2).
 Şekil - 1 |
Şekil - 2 |
Baskılı devre üzerinde hangi lehim bileşeni kullanılması gerektiği ile ilgili olarak elips içine yerleştirilen bir "e" harfi ve yanında da bir numara kullanılmaktadır (Şekil-3).
 Şekil - 3 |
Kalay bileşenleri için "e" harfinin yanında kullanılan numaraların anlamları aşağıda gösterilmiştir.
| e1 | - | SnAgCu (Bu bileşen e2 kategorisinde gösterilmez) |
| e2 | - | Bizmut (Bi) veya Çinko (Zn) içermeyen Kalay (Sn) bileşenleri (SnAgCu hariç) |
| e3 | - | Kalay (Sn) |
| e4 | - | Kıymetli metaller (Ag, Au, NiPd, NiPdAu gibi) (Sn hariç) |
| e5 | - | SnZn, SnZnx (Bi hariç) |
| e6 | - | Bizmut (Bi) içeren bileşenler |
| e7 | - | Indium içeren düşük dereceli (< 150°C) lehim (Bi hariç) |
Aşağıda (Şekil-4) paket üzerine yapıştırılan etiketlerden bir örnek gösterilmektedir.
 Şekil - 4 |
Kurşunsuz lehimleme esnasında daha fazla pasta kullanımı ve havya ucunun lehimlenecek yüzeye daha uzun süre temas etmesi (ısısını aktarabilmesi için) gerekmektedir. Ayrıca, kurşunsuz lehim diğeri kadar akışkan değildir. Kurşunsuz lehimlemeden sonraki görünüm kurşunlu lehimin parlaklığına sahip değildir. Malzemeye bulaşan lehim de kurşunlu lehimde olduğu gibi araları yumuşak meyillerle doldurmamakta, daha keskin hatlarla ve daha ince bir tabaka olarak lehim yapılan yüzeyi kaplamaktadır. Bu da sanki sağlıklı bir lehim yapılmamış izlenimini vermektedir. Ancak, bu görünüm yanıltıcıdır ve lehim kalitesinden endişe etmeye gerek yoktur.
Kurşunsuz lehimleme için arttırılan ısı lehimlenen kabloların veya konnektörlerin plastik izolasyonunu eritebilmekte veya hassas elektronik malzemelere zarar verebilmektedir.
Tin Whiskers - (Kalay bıyıklar -kalay kıllanma)
Saf kalay ile yapılan lehimleme işlemlerinde bazı sıcaklık ve nemlilik şartlarında kalayın yüzeyinde kıl şeklinde uzayan kristaller oluşmaktadır. Kalay için bu davranış şekli metalurjide bilinen bir olaydır. Bu kristallerin uzunlukları birkaç yüz mikronu bulabilmekte ve birbirine çok yakın geçen baskılı devre yollarında kısa devre yaratma riski oluşturmaktadır. Bu durum genellikle baskılı devre üzerinde yoğun yerleşim gerektiren uzay, silah ve tıp endüstrileri için problem olmaktadır. Bazı üreticiler bu davranışı engellemek için kalay ile başka birtakım metallerin karışımını kullanmaktadır. Ancak, bu da hammadde temini açısından işi zorlaştıran pahalı bir yöntemdir. Bir diğer çözüm ise baskılı devrelerin yeniden tasarlanarak birbirine çok yakın giden yolların aralarının açılması olabilir.
Popcorn Reaction (Patlamış mısır reaksiyonu)
Transistör, entegre devre, seramik kondansatör gibi döküm (mold) teknolojisi kullanan bazı elektronik malzemelerin içinde üretim esnasında nem kalabilmektedir. Lehimleme esnasında sıcaklık 100°C üzerine çıkınca bu nem gaz haline gelebilmekte ve yarattığı basınçla üzerindeki döküm malzemesini patlatabilmektedir. Kurşunsuz lehimleme ısısının artması bu riski de arttırmaktadır.
Filet Lifting (Lehimin kalkması)
Kurşunsuz lehim soğurken daha fazla büzülmekte ve baskılı devre üzerindeki lehim adacığından yükselmektedir. Bazı durumlarda yükselen lehimin baskılı devre üzerindeki adacıktan uzaklaştığı, bazı durumlarda ise yapıştığı adacığı da beraberinde yükselttiği gözlemlenmiştir. Genellikle bu durumlarda elektriksel temas kaybedilmemekte ve sorun yaşanmamaktadır. Gene de üreticiler böyle bir durumla karşı karşıya kalmayı arzu etmemektedirler. Bazı durumlarda ise yükselen lehim yapıştığı adacığı kopartarak ikiye bölmekte, elektriksel teması da kaybedebilmektedir. Bu tür sorunların üstesinden gelebilmek için uygulanan yöntemler şunlardır:
RoHS: Restriction of the use of certain Hazardous Substances
